Koşullu İfadeler (if-elif-else)

Karşılaştırma Operatörleri

Koşullu ifadeler yazmadan önce karşılaştırma operatörlerini öğrenmeliyiz:

Operatör	Anlamı	Örnek	Sonuç
`==`	Eşit mi?	`5 == 5`	`True`
`!=`	Eşit değil mi?	`5 != 3`	`True`
`>`	Büyük mü?	`7 > 3`	`True`
`<`	Küçük mü?	`2 < 8`	`True`
`>=`	Büyük eşit mi?	`5 >= 5`	`True`
`<=`	Küçük eşit mi?	`3 <= 2`	`False`

if Yapısı

Bir koşul doğruysa belirli kodları çalıştırmak için if kullanırız:

yas = 18

if yas >= 18:
    print("Ehliyet alabilirsiniz.")
    print("Reşitsiniz.")

print("Program devam ediyor.")

>>> python kosul.py
Ehliyet alabilirsiniz.
Reşitsiniz.
Program devam ediyor.

⚠️ Girintiler (Indentation): Python'da bloklar süslü parantez {} yerine girinti ile belirlenir. 4 boşluk veya 1 tab kullanın. Yanlış girinti IndentationError hatasına neden olur.

if-else Yapısı

not_ortalamasi = float(input("Not ortalamanızı girin: "))

if not_ortalamasi >= 50:
    print("✅ Geçtiniz!")
    print(f"Notunuz: {not_ortalamasi}")
else:
    print("❌ Kaldınız!")
    print(f"Notunuz: {not_ortalamasi}")
    print("Bütünleme sınavına girmelisiniz.")

>>> python notlar.py
Not ortalamanızı girin: 75
✅ Geçtiniz!
Notunuz: 75.0

if-elif-else Yapısı

Birden fazla koşulu kontrol etmek için elif (else if) kullanırız:

puan = int(input("Puanınızı girin (0-100): "))

if puan >= 90:
    harf = "AA"
    durum = "Pekiyi"
elif puan >= 80:
    harf = "BA"
    durum = "İyi"
elif puan >= 70:
    harf = "BB"
    durum = "Orta-İyi"
elif puan >= 60:
    harf = "CB"
    durum = "Orta"
elif puan >= 50:
    harf = "CC"
    durum = "Geçer"
else:
    harf = "FF"
    durum = "Kaldı"

print(f"Puan: {puan} → Harf: {harf} ({durum})")

>>> python harf_notu.py
Puanınızı girin (0-100): 85
Puan: 85 → Harf: BA (İyi)

Mantıksal Operatörler

Operatör	Anlamı	Örnek
`and`	Ve (her ikisi de doğruysa)	`x > 0 and x < 10`
`or`	Veya (en az biri doğruysa)	`x == 0 or x == 1`
`not`	Değil (tersini alır)	`not x > 5`

yas = int(input("Yaşınız: "))
ehliyet = input("Ehliyetiniz var mı? (evet/hayır): ")

if yas >= 18 and ehliyet == "evet":
    print("🚗 Araba kullanabilirsiniz!")
elif yas >= 18 and ehliyet != "evet":
    print("⚠️ Yaşınız uygun ama ehliyetiniz yok.")
else:
    print("❌ 18 yaşından küçüksünüz.")

İç İçe (Nested) if

kullanici_adi = input("Kullanıcı adı: ")
sifre = input("Şifre: ")

if kullanici_adi == "admin":
    if sifre == "1234":
        print("✅ Giriş başarılı!")
    else:
        print("❌ Şifre yanlış!")
else:
    print("❌ Kullanıcı bulunamadı!")

Tek Satırda if (Ternary)

yas = 20
durum = "Reşit" if yas >= 18 else "Reşit değil"
print(durum)  # Reşit

# Pratik kullanım
sayi = int(input("Bir sayı girin: "))
print(f"{sayi} {'çift' if sayi % 2 == 0 else 'tek'} sayıdır.")

🎯 Alıştırmalar

Kullanıcıdan bir sayı alıp pozitif, negatif veya sıfır olduğunu bulan program
Kullanıcıdan 3 sayı alıp en büyüğünü bulan program
Vücut Kitle İndeksi (VKİ) hesaplayıcı: Kilo ve boy alıp (VKİ = kilo / boy²) sonucu değerlendiren program (Zayıf <18.5, Normal 18.5-24.9, Kilolu 25-29.9, Obez >30)
Basit hesap makinesi: İki sayı ve işlem (+, -, *, /) alıp sonucu hesaplayan program

Python